Висар Мехмед, музичар, диџеј, графички дизајнер: Никогаш не дозволувајте да ви ја одземат слободата

Висар отсекогаш знаел дека сака да се занимава со креатива работа. Тој е дел од проектот Future of Europe кој беше изложен во East Gate Mall

Тој е музичар, диџеј, графички дизајнер. Вели: „Никогаш не дозволувајте да ви ја одземат слободата“! Висар Мехмед својата креативност ја изразува преку повеќе уметнички имиња кои се дел од неговото алтер его. Како диџеј настапува под името Aka Thesuar, како дрег-кралица под името Вера Вендета. На прашањето која младинска европска цел најдобро го опишува, тој вели: ментално здравје и добросостојба. Мехмед е дел од изложбата Future of Europe отворена во East Gate Mall.

Висар отсекогаш знаел дека сака да се занимава со креативна работа. Родителите инсистирале да студира медицина и да стане доктор или да работи професија од која добро ќе заработува. Но, тој сонувал да стане музичар. Како дете замислувал дека свири гитара, но бидејќи е левучар, тешко успевал да го совлада инструментот.

– Бев одлучен да се запишам во средно музичко. Така почнав подобро да се разбирам себе си… односно колку што може млад човек на 15 години да се спознае себеси… – вели Висар.

Дошло време да се запише на факултет. Сметал дека со Факултет за музичка уметност нема многу да постигне, бидејќи не сакал да биде професор по музика, туку да се занимава со други нешта. Решил да студира графички дизајн и за кусо време сфатил дека визуелните работи му лежат, дека е многу креативна личност. Додека студирал почнал да создава авторска музика.

– Беше штета да ги отфрлам тие 4 години поминати во музичко, па почнав да користам мултимедијални програми. Во тоа време бев вљубен, но ми беше скршено срцето. Таа болка почнав да ја преточувам во музика што ја споделував со моите најблиски. Имав преубав фидбек и бев охрабрен да продолжам со музика. И така го направив мојот прв албум – вели Висар.

Во средно научил да свири клавир што многу му помага во создавањето музика. Стилот никогаш не му е статичен – почнал со дарквејв, па експериментирал со трипхоп. Сега се обидува да создава мејнстрим музика. Бидејќи студирал графички дизајн, овие искуства ги искористил за визуелните ефекти што ги прави сам. Вели дека тоа му е полесно, зашто во Скопје е тешко да се соработува со други артисти.

– Сите сме во креативна криза кога се работи за соработка. – вели Висар.

Првиот самостоен настап му бил во 2018 година во Музејот на современата уметност во Скопје. Таму го промовирал првиот првиот албум. Вели дека оваа промоција за него била ослободување, бидејќи до тогаш се плашел да каже како се чувствува.

– Тој настан ми го промени животот, ме охрабри да бидам најквир уметник што можам да бидам. Ме гледаат чудно, како изгледам, пеам, врескам, скокам, сè може да биде дел од мојот перформанс. Немаше многу луѓе, но тие што беа, беа моите најблиски. Мило ми е што мојата фамилија беше таму за да сфати кој сум. Понекогаш зборовите не се доволни, требаше во живо да видат кој сум и што работам. Затоа уметоста е совршен начин на комуницирање. – вели Висар.

Вера Вендета е едно од неговите алтер-ега, а се случило кога имал криза на идентитетот, кога трага по себеси, сè додека не сфатиле дека е квир. Со блиските со кои работел во тоа време сфатиле дека во Скопје нема дрег-култура, па ја формирале првата дрег-куќа и го организирале првото шоу.

– И дотогаш сум настапувал, но ми беше првпат во улога на пренагласена верзија на жена. Уживам кога сум Вера Вендета. Преку нејзиниот лик можам да правам нешта што не можам како Висар или Aka Thesuar. Таа има друга моќ, моќта на другиот пол, тогаш сум друга персона. Мислам дека тоа е многу кул и многу е забавно. Целата дрег-уметност е експлицитна и верувам дека на стрејт луѓе им е многу драматична. Но, верувајте, не правиме ништо невообичаено, станува збор за глумење. Ако актерите работат по скрипта, сценарио, јас сам го измислувам и креирам ликот. – објаснува Висар.

Тој смета дека квир-културата во Скопје постои во некој мал процент, но тоа е разбирливо бидејќи овие луѓе доаѓаат од маргинализирани групи. Сепак, смета дека ако не преземат нешто, би постоеле без никакав причина.

Затоа почнавме иницијатива за нешто што ќе биде зачеток на квир-култура. Не дека не постоеше, но беше повеќе во делот на активизам, многу статичен и не беше забавен. Постоеше на семинари, на панел дискусии. За мене квир-културата е една од најважните супкултури, зашто можам на свој начин најдобро да се претставам тоа што сум. Не е само Вера Вендета, туку и Aka Thesuar и Висар, сето тоа сум јас. – вели Висар.

„Балерина“: Конвенционална и сентиментална, но безвременска приказна

Да живееш значи да се бориш. Овие зборови отсекогаш биле неисцрплив извор на инспирација во уметноста. Особено во рамките на филмската индустрија се чини дека приказните кои ја обработуваат таа тематика секогаш ќе имаме прилика да ги проследиме на големото платно. Како една од поновите интерпретации се јавува „Балерина“ – детскиот авантуристички анимиран филм  со дебитантна проекција во 2016 година. За разлика од Црн лебед (2010), меланхоличен игран филм за патот до успехот во балетскиот свет, „Балерина“ ја претставува посветлата страна на тоа што значи да се биде дел од таа индустрија.

Филмското дејството се случува во деветнаесеттиот век. Фелиси (Ел Фенинг) е сираче од рурална Бретања, која откако знае за себеси има сон да стане професионална балерина. Земајќи ги предвид нејзините услови тоа се чини речиси невозможно, но таа не е сама. Покрај себе го има Виктор (Дејн ДеХан), нејзиниот најдобар другар, со чија помош успева да избега од домот за деца и да замине за Париз. Таа одеднаш се наоѓа во целосно нова и непозната средина, што само по себе и претставува преголема пречка на патот кон остварување на своите сништа.

Појавата на нов лик во приказната, Одет (Карли Реј Џепсен) и поврзаноста која таа ќе ја има со Фелиси, како нејзин идол, заштитник, па дури и тренер го прави „Балерина“ дел од групата клише филмови од типот на „Девојка од милион долари“ или пак „Карате кид“. Како и во останатите филмови од овој суб-жанр од една страна го имаме класичниот „андердог“, а од друга страна нејзиниот ментор со чија помош воспоставува дисциплина и стигнува до поставената цел. Ова го прави филмското дејство лесно предвидливо, лишувајќи ја публиката од чувство на неизвесност за судбината на протагонистот.

Уште една слабост на филмот е анимацијата во моментите на несовпаѓање на движењето на усните со она коешто го слушаме дека се изговора. Интересно е дека во многу од  сцените е доста очигледно дека анимираните ликови нецелосно ги изговараат зборовите, што придонесува до неприродноста која ја гледаме на екранот.

3 – Д техниката на анимирање е сепак вешто употребена во танц сцените. Ова е еден од ретките анимирани филмови во кои толку реалистично се претставени танцовите чекори и фигури. Режисерите очигледно сакале да стават посебен акцент на танцувањето, така што за поуверлива реализација на кореографиите стапиле и во соработка со членови на балетскиот ансамбл од Националната опера.

Збогатувањето на актерската екипа со Меди Зиглер (поранешна натпреварувачка танчарка) во улога на Камил, една од антагонистките, му додава нова димензија на филмското дејство. Покрај нејзините актерски вештини кои јасно се истакнуваат иако нема искуство колку своите колеги (Ел Фенининг, Мел Брукс или пак Кејт Мекинон), она со кое таа навистина придонесува кон актерската изведба е нејзината танцова позадина.

И покрај бројните пропусти, вниманието посветено на што е можно пореалистично структурирање на приказната го прави овој анимиран филм вреден да се погледне. „Балерина“ е ода за борците меѓу нас кои не се откажуваат. Ова е филм кој секој треба да го погледне, особено во овој свет каде што се заборава дека до ѕвездите се стига преку трњето.

4/5

Евгенија Арсова

#BeActive Day at Skopje City Park

As part of the European Week of Sports, we invite you to celebrate #BeActive Day together!
This is turning to be a tradition as we are approaching our third installment.  This day is part of a large European initiative that promotes a vision for more people across Europe and in our country to be more active and healthier.
For this occasion, on October 1 (Saturday) from 12:00, we are organizing a large scale event at several locations around the City Park in Skopje. The main activities will be at FC Rabotnicki, but please follow the map for other fun content throughout the park!
Get ready to engage and practice many disciplines!

 

Маја Стојковска, уметница што изработува накит: Кога електронскиот отпад добива втор живот

Маја веќе десет години активно работи со реупотреба на материјали, а нејзината последна колекција е целосно изработена од електронски отпад. Таа е една од инспративните млади луѓе вклучни во проектот Future of Europe на Europe House Skopje.

„Тоа што е ѓубре за еден човек е богатство за друг.“ Ова е мотото на младата уметница и дизајнерка на накит Маја Стојковска која им дава убавина, всушност втор живот на нештата што завршуваат на отпад. Откако памети, има интерес и љубов кон накитот. Се сеќава на првите обиди да направи ѓерданче со редење мониста или алка со моделирање во глина. Па следувале години и опити со различни материјали и техники. Дел од нив ги совладала самостојно, а дел и како чирак кај еден мајстор во Старата скопска чаршија.

Маја е една од инспративните млади луѓе вклучни во проектот  на Europe House Skopje, во чии рамки беше отворена изложба во East Gate Mall. Од младинските европски цели, таа ја одбра „Одржлива зелена Европа“. Свесна дека нашата планета има исцрпни ресурси таа е децидна дека нашата активност мора да ги почитува еколошките граници за да избегнеме последици што може да го загрозат целиот живот на планетата.

Маја веќе десет години активно работи со реупотреба на материјали, а нејзината последна колекција е целосно изработена од електронски отпад.

Уште при првите буричкања низ скопскиот бувјак, одредени стари, употребувани предмети ми го привлекуваа вниманието заради нивните текстури, форми и бои кои во мојот ум отсликуваа замисли за нов живот, со нова примена во светот. Така, почнав да ги собирам овие напуштени сирачиња од модерните домаќинства и да им давам привремено засолниште, додека не созреат во парчиња накит. – раскажува Маја.

Процесот на изработка е релативно долг и почнува со препознавање на суровини во предмети од „втора рака“, било тоа да се нешта на продажба на пазар, фрлени на улица, одмиени од бран на плажа или од која било причина да завршиле на отпад. Во нејзините очи се формира слика за нивната иднина. Оние за кои има појасна претстава во што би се претвориле, ги собира, ги складира и ги категоризира според боја, големина, форма или текстура. Голем дел од нив е потребно да бидат внимателно расчленети, исчистени и доведени до состојба во која ќе бидат безбедни за работа и користење.

Од овие предмети произлегува најголемиот дел од материјалите кои повторно ги употребувам, но на неконвенционален начин. Рачно ги оформувам и трансформирам во нови предмети и им доделувам нови улоги во нивното повторно постоење. Така, едно пластично делче од расипани слушалки може да се претвори во беџ или еден алуминиумски ладилник за компјутер може да стане обетка. – објасува Маја.

Од младинските европски цели таа ја одбра „Одржлива зелена Европа“. Маја смета дека неорганскиот тврд отпад содржи елементи токсични за почвата, воздухот и водите, особено кога е неправилно управуван и складиран. Според неа, самото управување со овој тип на отпад придонесува неверојатно висок процент на емисии на зелени гасови во атмосферата, што дополнително и наштетува на животната средина. Според Обединетите нации, секоја личност произведува околу 7,5 кг електронски отпад годишно или околу 57 милиони тони на светско ниво. Од сиот овој отпад само околу 17 отсто е правилно собран, обработен и рециклиран.

Со брзиот развој на технологијата и краткиот животен век на електронските производи, акумулацијата на електронски отпад е во пораст, но овој вид на отпад сè уште е недоволно актуелизиран како сериозен проблем. Низ мојата работа со електронски отпад како основна суровина за повторна употреба сакам да посочам кон тешкотиите при рециклирање и реупотреба на овој тип на отпад и да предложам начин на кој би можеле да трансформираме нешта кои имаат наследно негативно влијание врз животната средина во нешта кои се убави и корисни. – објаснува Маја.

Таа е децидна дека луѓето мора да се освестат и да сфатат дека нашата планета е конечна, дека нејзините ресурси не се неограничени и дека нашите активности треба да ги почитуваат границите на животната средина за да се избегнат или барем да се ублажат последиците кои би можеле да го загрозат целиот живот на Земјата. Концептот за реупотреба на материјали и циркуларниот пристап во создавањето на накит се само еден мал пример кој содржи огромен потенцијал ако се примени на повисоко ниво, да придонесе кон промена на перцепцијата за огромното влијание што отпадот го има во нашите животи и да поттикне кон одговорно однесување, приспособено кон одржлив развој и заштита на животната средина.

Учеството на изложбата Future of Europe за неа е позитивно искуство. Маја смета дека се потребни повеќе вакви настани каде млади креативни личности ќе може да се изразат на теми кои актуелизираат општествени проблеми, ќе имаат простор и време за размена на идеи и соработки со конкретни акции за подигнување на свеста кај граѓаните и државните институции, како и изнаоѓање соодветен одговор. Во моментот, покрај иницијативата со електронски отпад што во континуитет се надградува, Маја работи на уште две колекции.

Почнав проект за соработка со уметници, сликари и вајари: користам дел од нивните четки, палети со бои и други алати и материјали што повеќе не ги користат, а истовремено и со керамички плочки што во последните седум години ги собирам од бреговите на Охридското Езеро. – објаснува таа.

Ана Марија Павлова и Бојан Андонов од Штип ја создаваат првата градинка во природа кај нас

Ана Марија Павлова и Бојан Андонов од Штип се големи вљубеници во природата. Се трудат да ја чуваат, да поминуваат време што е можно повеќе на планина, но и таа љубов да ја пренесат на помладите и на децата. Токму една таква посета на градинка во природа во Литванија ги измотивирало да се обидат да ја направат и првата таква градинка и кај нас. Подоготовките се во тек, а ако биде сè според планот, Штип ќе ја добие првата градинка во природа во септември. Дваесетина деца најмногу би можеле да се примат.

Ана Марија (25) и Бојан (24) се дел од изложбата Future of Europe, што е отворена во East Gate Mall во Скопје, а е дел од поголемиот проект „Европски младински цели“ (European Youth Goals), што го реализира Europe House Скопје.

Еднонеделното волонтирање во ваква градинка во Литванија беше нашиот прв контакт со овој концепт. Откако увидовме колку едноставно се одвиваат активностите и покрај секојдневните врнежи на дожд, сфативме дека Македонија има далеку подобри временски услови за ваков тип на градинка. – вели Андонов.

Веќе ја имаат прецизирано локацијата, а периодов ги градат и потребните реквизити. Следниот чекор е доопремување на местото и официјално отвoрање, додава Ана Марија.

Таа четири години студирала психологија во Литванија и преку интегрирање во општеството добила можност да волонтира во градинка во природа. Тоа го сторила по дипломирањето во 2020 година, а кога веќе биле примени со Бојан на програмата RISE, одлучиле и двајцата да одат таму и да стекнат искуство.

Сакавме да набљудуваме секој од своја перспектива, да видиме кои од идеите би можеле да ги примениме кај нас и како. – објаснува Ана Марија.

Од европските младински цели тие ја избраа „Самоодржувачка зелена Европа“ (#10 Sustainable Green Europe)

Оваа цел нас најдобро нè опишува, бидејќи честопати забораваме дека сме гости на природата и секогаш треба да се стремиме да ја оставиме во подобра состојба, отколку што сме ја нашле. Како млади можеме безрезервно да се дадеме кон градење зелен свет. – вели Ана Марија.

Оваа млада девојка е вклучена во проектите на платформата за ментално здравје ourmind.mk. Таму успева да го искористи стекнатото знаење во областа и постојано да се надградува како професионалец. Таа се води од мотото: „Почни од таму каде што си, сè што имаш е сè што ти треба за да направиш промена.“

Бојан, пак, е во последна година од студиите на Факултетот за природни и технички науки при Универзитетот „Гоце Делчев“ во Штип. Како извидник е фокусиран на подобрување на програмата за деца и млади и нивно вклучување во активностите на општеството, со ставање акцент на природата. Вели, секогаш се водам од максимата „Направи добро дело, предизвикај насмевка.

Дамјан Давков: Најсреќен бев кога го освоив првиот сребрен медал на ИМО 2021, а имав 13 години

На прашањето што претставува математиката за него и што најмногу го фасцинира, младиот генијалец вели: „Едноставно, се чувствувам убаво кога решавам математички проблеми“.

Има само 14 години, а на последната Интернационална математичка олимпијада во Осло, Дамјан Давков од Штип се натпреваруваше и со ученици со полни 19 години. Ова чудо од дете и кога беше VII одделение на државните натпревари победуваше ученици од втора година средно. Дамјан е најмладиот олимписки медалист по математика во Европа.

Тој беше еден од 12-те млади вклучени во изложбата „Future of Europe“, што Europe House Скопје ја организира во East Gate Mall. Секој учесник избира по една или две европски младински цели, според кои се води во своите постапки и во остварувањето на своите цели. Дамјан го избра квалитетното образование, зашто како што вели „тоа е многу важно“.

На прашањето што претставува математиката за него и што најмногу го фасцинира, тој вели:

Не можам да одговорам на ова прашање. Едноставно, се чувствувам убаво кога решавам математички проблеми.

Дамјан во последната учебна година го заврши основното образование во штипското училиште „Ванчо Прќе“. Одлучи да го продолжи средното образование во Математичко-информатичката гимназија во Скопје каде во септември ќе биде прва година.

Дамјан не е голем муабетџија. Најдобро се изразува преку бројките, а сака кратки и прецизни одговори.

Размислувам различно од другите и сè е во логиката и во начинот на размислување. – смета Давков.

Се радува на сите свои успеси, но еден натпревар посебно ќе го памети.

– Најсреќен бев кога го освоив првиот сребрен медал на минатогодишната Интернационална математичка олимпијада ИМО 2021, бидејќи по 11 години Македонија доби сребро, а јас имав 13 години. – вели Дамјан и додава дека е среќен кога често успева да ги победи и поголемите ученици од него.

Тој го повтори ланскиот успех и годинава на ИМО, што се одржа во Осло, Норвешка. Си поминал убаво и немал трема во врска со својот пласман.

Нема некој посебен сон што би сакал да му се оствари. Во своето слободно време сака да чита и книги, а нема еден конкретен жанр на кој му се посветува.

Вљора Речица, истражувачка: Родова еднаквост за сите!

Како жена, на еден или на друг начин сум се соочила со слични предизвици и посакувам иднината за младите девојки да биде поинаква. Лично сум добила многу од менторство и од поддршката од различни жени во текот на мојата кариера и сакам истото да го направам за други девојки и жени, вели младата, инспиративна Вљора. 

 

Родовата еднаквост е нешто што работи со најголем елан. Ако треба да се опише себеси со еден збор, без размислување вели – неуморна. Вљора Речица е млада истражувачка, активистка, се бори за правата на жените и еднаквост за сите во општеството. Таа е една од основачките на Женската менторска мрежа „Стела“, активна е во иницијативата #споделиавторка, раководителка на еден центрите во рамките на Институтот за демократија. Вљора е дел од проектот Future of Europe претставен во „Ист Гејт Мол“ во Скопје, што го организира Europe House Скопје.

– Искрено, мило ми е што можев да ја пренесам мојата порака на толку видливо место и тоа беше можно само преку проектот Future of Europe – објаснува Вљора.

Преку работата со мрежата „Стела“, таа најмногу се фокусира на подобрување на пристапот до високо образование и економско зајакнување за жени и девојки. Заедно со колешките од „Стела“ ги поврзуваат жените и работат на креирање мрежи на солидарност, знаење и искуство. 

– Низ различните проекти и активности, организацијата цели да придонесе кон дискусија на државно ниво за општествените и структурни пречки со кои мораме колективно да се соочиме за да ги поддржиме жените и девојките во нивното идно себеостварување. Нашиот тим цврсто верува во важноста на поддршката и заедништвото при развивањето на нашите потенцијали и во концептот на женска солидарност преку менторство – вели Вљора.

Таа ја објаснува иницијативата #соделиавторка која почнала со порака на инстаграм, се префрлила на групна мејл порака, па почнале да се собираат предлог-книги во еден голем драјв кој треба да прерасне во веб-страница. Вљора објаснува дека #споделиавторка се бори за промени во реалноста преку доближување на женското творештво и феминистичка литература до жени и девојки низ целата држава. Пристапот до информации, до литература чија цел е да ги покаже сите страни од живеењето, особено низ феминистичка призма, со авторки што ги инспирираат се само еден аспект на иницијативата.

– Почнавме во 2020 година со собирање и градење дигитална феминистичка библиотека, низ колаборативен процес. Првиот пакет од 30 книги го однесовме во март 2021 во јавната библиотека во Битола. Оттогаш бевме во Струга, Делчево, Пирок, Тетово, Кичево, ромската организација „Лачо Диве“, три училишни библиотеки во Чаир и останати места. Досега имаме донирано над 1.000 книги, на македноски, албански, босански, ромски и на англиски јазик. Целиот процес на истражување, поврзување нѐ научи на нови форми на солидарност – објаснува Вљора.

Последната донација за #споделиавторка дошла од Лондон, па на одделот за родови студии се собрале педесетина нови книги спремни за следната дестинација. Тие се благодарни на цела толпа луѓе што вложиле време, труд и трпение за полека да почне да се гради читачка култура на женско творештво и феминистичка теорија. 

– Идејата која Сара Миленковска, моја другарка и ко-основачка на „Стела“ ја започна со моја поддршка, е сопственост на секој што учествувал и ни помогнал да придонесеме до зголемување на феминистичка литература во јавните библиотеки низ Македонија – децидна е Вљора.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Од европските младински цели, таа ја избра еднаквоста на сите родови. Според Вљора, економското и општествено зајакнување на жените и девојчињата останува важен предизвик низ целиот свет. И нашата земја се соочува со предизвици во постигнувањето на родова еднаквост. Пристапот до високо образование и квалитетни работни места е особено голем предизвик за девојките и жените во земјата, кој е уште понагласен помеѓу жените и девојките во руралните средини и/или оние кои припаѓаат на малцинските заедници. Вљора го цитира Државниот завод за статистика чии бројки покажуваат дека голем дел од жените не се активни во пазарот на трудот, што очекувано значи дека голем број на жени се финансиски зависни од партнерите и нивните семејства. Дополнително, само 28 отсто од жените во земјава поседуваат имот, што уште толку придонесува кон влошување на состојбата на жените во нашето општество. Ова се само неколку од проблемите со кои се соочуваат жените во секојдневниот живот, а списокот на предизвици е многу подолог. 

– Како жена, на еден или на друг начин сум се соочила со слични предизвици и посакувам иднината за младите девојки да биде поинаква. Токму поради тоа се вклучив во „Стела“ како ко-основчка. Лично сум добила многу од менторство и од поддршката од различни жени во текот на мојата кариера и сакам истото да го направам за други девојки и жени. „Стела“ ми ја даде таа можност – вели Вљора.

Таа во моментот работи како истражувачка и раководителка на еден центрите во рамки на Институтот за демократија (ИДСЦС). Нејзиниот истражувачки фокус е на процесите на демократизавија, популизам, изборни реформи итн. 

– Во последно време исто така активно работам за промовирање на жени во политика и поактивно вклучување на жените на лидерски позиции – завршува Вљора.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Construction of additional Europe Houses in selected cities of North Macedonia

The European Union, represented by the European Commission, on behalf of and for the account of the Government of the Republic of North Macedonia intends to award a work contract for construction of additional Europe Houses in Struga & Bitola (Lot 1), Veles (Lot 2) and Tetovo (Lot 3). The deadline for submission of tender is 4 November 2022 at 18:00 CET.

https://www.eeas.europa.eu/delegations/north-macedonia/nearskp2022ea-lop0093-construction-additional-europe-houses-selected_en 

Subscribe To our newsletter!